W mieście o głęboko zakorzenionej historii murarstwa i betonu trwa cicha rewolucja. Rewolucja zbudowana z drewna, napędzana przez społeczność i prowadzona przez kobiety.
Magdalena Pios, pionierska architektka z Warszawy, stoi na czele tej transformacji. Jako założycielka Ambient, firmy zajmującej się zrównoważoną architekturą, niedawno zaprojektowała pierwszy w Warszawie publiczny budynek z drewna i pierwszy w mieście projekt z certyfikatem Warsaw Green Building Standard (WGBS): Bibliotekę Choszczówka.
Magdalena swoją pracą udowadnia, że przyszłość sektora budowlanego w Polsce jest o wiele bardziej zróżnicowana, ekologiczna i zorientowana na człowieka, niż wielu mogłoby się spodziewać.
Moment „aha!”: Od betonu komercyjnego do projektów biopochodnych
Droga Magdaleny do czystego budownictwa zrodziła się z osobistego poszukiwania sensu. Po ukończeniu Politechniki Warszawskiej i zdobyciu wieloletniego doświadczenia w pracy dla komercyjnego dewelopera, zaczęła odczuwać rozdźwięk między swoją codzienną pracą a wyznawanymi wartościami.
Przełom nastąpił podczas jej codziennych dojazdów do pracy. „Każdego dnia musiałam mijać stary drewniany budynek na Pradze Północ, najbardziej zaniedbanej dzielnicy Warszawy” – wspomina. „Myślałam sobie: idę do pracy i będę musiała coś zaprojektować, ale jakoś nie czułam, że to właściwe”.
Kierowana ciekawością, zleciła zaprzyjaźnionemu fotografowi pomoc w dokumentacji zachowanych drewnianych budynków Warszawy. Efektem była publiczna wystawa. To był projekt z pasji, który na nowo rozpalił w niej miłość do wrażeń zmysłowych związanych z drewnem: jego wyjątkowego zapachu, ciepła dotyku i spokojnej atmosfery, jaką tworzy. To odkrycie skłoniło ją do podjęcia studiów podyplomowych z budownictwa drewnianego w Szwajcarii i ostatecznie do całkowitego przestawienia się na architekturę ekologiczną.
Budynek dla społeczności: Biblioteka Choszczówka
Gdy nadarzyła się okazja zaprojektowania Biblioteki Choszczówki, Magdalena dostrzegła szansę na powrót do historycznej tradycji drewnianej architektury, która niegdyś charakteryzowała warszawskie przedmieścia.
Wprowadzenie biobudynku publicznego na rynek nieprzyzwyczajony do drewna było jednak nie lada wyzwaniem. Choć Magdalena znalazła kluczowe wsparcie ze strony burmistrza dzielnicy, zauważa, że przełamanie początkowej bariery rynkowej było największym wyzwaniem.
Najtrudniej jest postawić pierwszy drewniany budynek publiczny. Teraz, gdy w Warszawie istnieje już jeden drewniany budynek publiczny, miejmy nadzieję, że przyszły postęp będzie jeszcze łatwiejszy, ponieważ mogą wskazać na ten przykład i powiedzieć: „Spójrzcie, to możliwe”.
Oprócz pionierskich materiałów, biblioteka została ukształtowana z myślą o ludzkim doświadczeniu i inkluzywnym designie. Budynek zachowuje naturalne ścieżki osiedlowe, którymi mieszkańcy wyprowadzają psy na spacery lub docierają na stację kolejową, a jednocześnie zachowuje głęboką więź z istniejącą zielenią. Wnętrze, pokryte naturalnym linoleum i drewnianą izolacją akustyczną, tworzy uspokajającą, przyjazną atmosferę.
Co najważniejsze, biblioteka zapewnia bezpłatną i dostępną przestrzeń dla każdego. Niezależnie od tego, czy chodzi o nastolatków potrzebujących miejsca do spędzania czasu po szkole, osoby starsze czytające gazetę, czy osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich, poruszające się starannie zaprojektowanymi alejkami, budynek sprzyja równości, oferując bezpieczną i spokojną przestrzeń, z której mogą korzystać wszyscy mieszkańcy.
Poruszanie się w branży zdominowanej przez mężczyzn
Sektor budowlany w Polsce, podobnie jak na całym świecie, nadal jest silnie zdominowany przez mężczyzn, szczególnie na stanowiskach kierowniczych w firmach architektonicznych. Mimo to Magdalenie udało się z powodzeniem odnaleźć w tej branży, konsekwentnie dążąc do realizacji swoich celów.
Dla innych architektek, które chcą tworzyć ambitne projekty w duchu zrównoważonego rozwoju, jej rady opierają się na intuicji i wytrwałości.
Moja rada brzmi: podążaj za swoimi uczuciami i rób to, co naprawdę czujesz, że powinieneś. To zaangażowanie w to, co uważasz za słuszne, pomoże ci wytrwale dążyć do celu.
Efekt domina w całej Warszawie
Sukces Biblioteki Choszczówki stanowi mocny dowód słuszności tej koncepcji. Zapoczątkował zauważalną zmianę w postrzeganiu budownictwa drewnianego przez miasto i innych polskich architektów.
„Teraz w każdym konkursie architektonicznym na bibliotekę w Warszawie zgłaszane są liczne projekty z drewna” – mówi z uśmiechem Magdalena. „Miasto promuje drewno, samorządy dzielnicowe nie boją się już go używać, a ludzie lubią te budynki”.
W miarę jak ruch na rzecz czystego budownictwa w Warszawie ewoluuje od prostego skupienia się na zimowej efektywności energetycznej do holistycznego rozumienia zrównoważonych materiałów, liderzy tacy jak Magdalena Pios dbają o to, aby transformacja nie polegała tylko na obniżaniu emisji dwutlenku węgla. Chodzi o budowanie odpornych, inkluzywnych i głęboko ludzkich przestrzeni na przyszłość.